Database Migration Nedir? Veritabanı Taşıma, Doğrulama ve Geri Dönüş

Migration'ın sonunda kaynak veritabanı devre dışı kalır ve uygulamalar hedefe bağlanır. Bu yüzden yakın görünen üç işten ayrılır: yedekleme aynı ürüne geri dönmek için alınan kopyadır; replikasyon iki veritabanını bir arada ve senkron tutar, kaynağı kapatmak amacı taşımaz; günlük ETL ise veriyi raporlama gibi başka bir amaç için düzenli olarak hedefe taşır ve kaynak yerinde çalışmaya devam eder.

"DB migration" ifadesi bir de uygulama geliştirmede kullanılır. Flyway veya Liquibase gibi araçlarla uygulamanın tablo yapısı sürüm sürüm değiştirilir; buna şema migration'ı denir ve veriyi başka bir veritabanına taşımaz. Bu sayfa ilk anlamı, yani veritabanının kendisinin taşınmasını ele alır.

Taşımanın en sık atlanan kısmı tablo olmayan nesnelerdir. Tablolar sorunsuz gelir, ama gece çalışan bir iş ya da başka bir veritabanına giden bir bağlantı unutulursa sorun taşıma bittikten sonra çıkar. Aşağıdaki listeyi her kaynak şema için doldurun.

• Tablolar, indeksler, kısıtlar: adet, en büyük 10 tablo, partition kullanımı.
• Görünümler ve sequence'ler: sequence'lerin son değeri hedefte devam ettirilmeli, yoksa yeni kayıtlar çakışır.
• Trigger, saklı yordam, fonksiyon ve paketler: kaynak ürüne özgü dil (PL/SQL gibi) hedefte elle ya da araçla yeniden yazılır; en pahalı kalem çoğunlukla budur.
• Zamanlanmış işler: veritabanı içinde çalışan ve dışarıdan (cron, iş zamanlayıcı) tetiklenenler ayrı ayrı.
• Harici bağımlılıklar: veritabanı bağlantıları (dblink), dış tablolar, dosya yolları, posta ya da web servis çağrıları.
• Kullanıcılar, roller, yetkiler: uygulama hesapları ve salt okunur raporlama hesapları.
• Bağlantı dizesini kullananlar: uygulamalar, raporlar, BI araçları, ETL işleri ve elle çalışan betikler. Geçiş günü hepsinin yeni adrese çevrileceği bir liste olmalı.
• Boyut ve büyüme: toplam hacim, günlük artış, en büyük tabloların satır sayısı.
• Kesinti toleransı: iş biriminin kabul ettiği en uzun yazma kesintisi, yazılı olarak.

Oracle kaynaklarda envanterin ilk dökümünü sözlük görünümlerinden alabilirsiniz (örnek şema adını değiştirin):

-- Oracle: şemadaki nesne türleri ve adetleri
SELECT object_type, COUNT(*) AS adet
FROM all_objects
WHERE owner = 'ORNEK_SEMA'
GROUP BY object_type
ORDER BY adet DESC;

-- Oracle: veritabanı bağlantıları (dblink) ve zamanlanmış işler
SELECT owner, db_link, host FROM all_db_links;
SELECT owner, job_name, enabled FROM all_scheduler_jobs WHERE owner = 'ORNEK_SEMA';

Bu yönde taşıma en sık sorulanıdır ve şema çevirisinin büyük kısmı veri tiplerinde biter. Aşağıdaki tablo PostgreSQL ve Oracle resmî dokümanlarına ve Ora2Pg'nin varsayılan eşlemesine dayanır; tabloyu başlangıç noktası sayın, son kararı sütundaki gerçek veriye bakarak verin. Araç ve sürece dair ayrıntı için Oracle'dan PostgreSQL'e veri aktarımı yazısına bakabilirsiniz.

Mutabakatın kuralı basittir: aynı sorgu iki tarafta çalışır, çıktılar satır satır karşılaştırılır. Aşağıdaki sorgu Oracle'da da PostgreSQL'de de aynen çalışır. Tablo ve sütun adları örnektir; önce kritik tablolarla, sonra tüm tablolarla tekrarlayın.

-- Kaynakta (Oracle) ve hedefte (PostgreSQL) aynı sorgu
SELECT COUNT(*)                                         AS satir_sayisi,
       SUM(tutar)                                       AS toplam_tutar,
       TO_CHAR(MIN(siparis_tarihi), 'YYYY-MM-DD HH24:MI:SS') AS ilk_tarih,
       TO_CHAR(MAX(siparis_tarihi), 'YYYY-MM-DD HH24:MI:SS') AS son_tarih,
       COUNT(*) - COUNT(musteri_kodu)                   AS musteri_kodu_null,
       COUNT(DISTINCT musteri_kodu)                     AS musteri_sayisi
FROM ornek_siparis;

Tarihi saat dahil yazdırmak bilinçlidir: Oracle istemcileri DATE'i tarih biçimi ayarına göre saatsiz gösterebilir; saat kaybını yakalayan bu ifadedir. Toplam fark çıkarsa günlere bölün. Gün kırpma fonksiyonu iki üründe farklı yazılır:

-- Oracle
SELECT TRUNC(siparis_tarihi) AS gun, COUNT(*) AS satir_sayisi, SUM(tutar) AS toplam_tutar
FROM ornek_siparis
GROUP BY TRUNC(siparis_tarihi)
ORDER BY gun;

-- PostgreSQL
SELECT CAST(siparis_tarihi AS date) AS gun, COUNT(*) AS satir_sayisi, SUM(tutar) AS toplam_tutar
FROM ornek_siparis
GROUP BY CAST(siparis_tarihi AS date)
ORDER BY gun;

-- PostgreSQL: Oracle'daki NULL yerine boş string yazılmış mı?
SELECT COUNT(*) FILTER (WHERE aciklama = '') AS bos_metin,
       COUNT(*) FILTER (WHERE aciklama IS NULL) AS null_sayisi
FROM ornek_siparis;

İlk sorgudaki farkları şu sırayla okuyun: satır sayısı farklıysa yükleme eksik ya da mükerrerdir; satır sayısı aynı ama toplam farklıysa sayısal tip eşlemesi ya da dönüşüm kuralı sorunludur; yalnız NULL sayısı farklıysa yukarıdaki boş string davranışına bakın; yalnız son tarih farklıysa saat kaybı veya saat dilimi kayması vardır. Sequence değerlerini de karşılaştırın: hedefte bir sonraki değer, tablodaki en büyük anahtardan büyük olmalıdır.

Geçiş gecesi yorgun bir ekibin "devam mı, geri mi?" sorusunu tartışması pahalıdır. Kararı önceden yazılı kabul ölçütü olarak belirleyin; ölçütlerin değerlerini sayıyla ve sorumlu kişiyle kaydedin. Bu sayfadaki hiçbir eşik evrensel değildir, her sistemin iş kuralı farklıdır.

• Mutabakat farkı: kritik tablolarda açıklanamayan satır ya da toplam farkı ölçütü (hangi tablolarda sıfır fark şart, hangilerinde kabul edilen açıklamalı fark).
• Kritik sorgu süresi: iş için önemli sorguların kabul edilen en uzun süresi; deneme taşımasında aynı sorgularla ölçülür.
• Uygulama hata oranı: geçişten sonraki ilk izleme diliminde kabul edilen hata düzeyi.
• Kesinti penceresi: pencerenin bitiminden kaç dakika önce hâlâ doğrulama tamamlanmamışsa geri dönüleceği.
• Yetki ve güvenlik: kritik bir uygulama hesabının ya da raporun çalışmaması gibi, telafisi beklenmeyecek durumlar.

Geri dönüşün teknik koşulu şudur: hedefe ilk yazma yapılana kadar kaynağı salt okunur tutmak yeterlidir. Hedefe yazma başladıktan sonra geri dönmek, o yazmaları kaynağa taşıyacak bir yol ister. Bu yolu (tersine aktarım ya da geçiş sonrası belirli bir süre çift yazma) deneme taşımasında da sınayın; geri dönüşü hiç denememiş bir plan, plan sayılmaz.

Veritabanı taşıma hizmeti, yukarıdaki işlerin bir ekip tarafından üstlenilmesidir. Teklif ya da sözleşme aşamasında yalnız "taşıma yapılır" cümlesiyle yetinmeyin; şu çıktıların teslimini isteyin.

• Nesne ve bağımlılık envanteri, taşınmayacak nesnelerin gerekçesiyle birlikte.
• Veri tipi eşleme tablosu ve farklı seçilen sütunların kararı.
• Gerçek veriyle yapılmış en az bir deneme taşımasının süresi ve mutabakat çıktısı.
• Yazılı kabul ve geri dönüş ölçütleri, geçiş günü adım listesi.
• Geçişten sonra izleme dönemi ve bu dönemde kimin neye cevap vereceği.

Kendi ortamınız için bu çıktıların nasıl hazırlanacağını konuşmak isterseniz veritabanı veri aktarımı danışmanlığı sayfasına, taşıma öncesi mevcut veritabanı durumunu görmek için database health check sayfasına bakabilirsiniz.